Je ziet het voor je: omringd door zo'n vijfhonderd 'egodocumenten', van gedrukte autobiografieën tot met priegelig handschrift gevulde schriftjes, heeft Arianne Baggerman gepoogd orde te scheppen in de manier waarop Nederlanders vanaf de vroeg-moderne tijd hun eigen leven in taal hebben weergegeven - voor zichzelf, voor meelezende ouders soms, of met de bedoeling aan hun... Lees verder →
Een hitsige vondst in het archief van Besançon
Gustave Courbet (1819-1877) was niet alleen een van de meest spraakmakende schilders in het Frankrijk van de negentiende eeuw, maar ook een fervent briefschrijver. Zo'n 800 brieven zijn er van hem bekend, en ook uitgegeven dankzij de goede zorgen van de Amerikaanse kunsthistorica Petra ten-Doesschate Chu. Dat neemt niet weg dat het stapeltje brieven dat... Lees verder →
Kronkelweg naar de democratie: de lange negentiende eeuw in Nederland
De voor elke rechtgeaarde democraat uiterst irritante gang van zaken rond het in de afgelopen maanden aangetreden kabinet-Schoof - een onmachtig amalgaam van rechtsextremisten, landbouwlobbyisten, aanhangers van een min of meer wereldvreemde en nogal ziekelijke Constitutie-verbeteraar en levensmoede liberalen - maakt het politieke leven dezer dagen nogal tot een bezoeking. Er schuilt iets buitengewoon benauwends... Lees verder →
Parijs, hoofdstad van de Negentiende eeuw
De kaart gaf de straten aan weerszijden van de rivier de Seine weer, met de voornaamste monumenten als kleine tekeningen rechtopstaand in het stratenplan geplaatst. Ik was acht, het was eind jaren vijftig en voor het eerst van mijn leven werd ik door mijn ouders meegenomen naar Parijs - naar hun mening, en tot op... Lees verder →
De ontdekking van de natuur
Dit is Clara. Nee, niet dat benige type op de voorgrond, maar de vredig grazende rinoceros die achter hem staat. 'Juffrouw Clara', zoals zij meestal genoemd werd, was in 1738 in Assam - in India dus - geboren, arriveerde in 1741 in Leiden en overleed in 1758 in Londen. De maandenlange reis per zeilschip naar... Lees verder →
De verlokkingen van de tafeldans…
Soms lijkt het alsof vooruitgang in de wetenschap aan de mensheid niet besteed is. Terwijl het virus dat Covid-19 veroorzaakt in een ongekend ijltempo is onderkend en in kaart is gebracht, en er werkzame vaccins tegen zijn uitgevonden, blijft een minderheid van de mensheid van mening dat de ziekte niet bestaat, en het hele gedoe... Lees verder →
De 21-ste eeuw zal niet Amerikaans zijn
Het is dat reizen op dit moment nauwelijks mogelijk is, maar anders zouden de Verenigde Staten geheel onderaan mijn lijst met mogelijke toeristische bestemmingen staan. Ga maar na: een land waar een oliedomme schreeuwlelijk niet alleen vier jaar geleden tot president is verkozen - door een eigenaardigheid in het electoraal systeem met miljoenen stemmen minder... Lees verder →
Van woest naar nuttig: Nederland 1850-1940
Nederland 1850: onafzienbare heidevelden en andere woeste grond, plassen en vochtige gebieden, ontembare zandverstuivingen, kronkelende rivieren en beken, met grote moeite door plaatselijke waterschappen onderhouden zeeweringen, regelmatige overstromingen. En in dat indrukwekkende, gevarieerde landschap boeren die - volgens procedures en patronen die soms al eeuwen oud waren - met moeite het economisch hoofd boven water... Lees verder →
De onderdrukking der langzamen
Binnen blijven. Niet de straat op, behalve voor het hoognodige. Werken vanuit huis. Niet reizen. Niets doen, behalve het hoognodige. In welk land, of op welk continent de 'lockdown' ook plaatsvindt, de ervaring lijkt steeds min of meer dezelfde: het leven komt tot stilstand, de tijd tikt traag vooruit. Uit de talrijke dagboek-achtige verslagen die... Lees verder →
De charme van de Balkan en de vloek van etnisch nationalisme
Het begin van de omwenteling in Bulgarije in 1989 was een paleisrevolutie, in de zin van een wisseling aan de top achter gesloten deuren. Op 10 november werd Todor Zjivkov, partijleider sinds 1954, afgezet. Kort daarna landde ik als verslaggever op het vliegveld van Sofia om de omwenteling op de voet te volgen. Het was... Lees verder →
