De raadselachtige David Vogel

(23-4-2014) Niet elke dag duikt er uit oude papieren een literair meesterwerk op. Maar soms wel. Een Weense romance van David Vogel, vermoedelijk in de jaren twintig in Parijs geschreven, is een werkelijk prachtige roman van een verbluffende moderniteit. Onderwerp is het leven van een jonge man in het Wenen van 1914 – een onbestemde figuur die zich door een decadent-rijke Amerikaan laat onderhouden en een seksuele verhouding krijgt met zijn hospita, en tegelijkertijd verliefd wordt op de dochter van die hospita.

Vogel, die in 1891 in de (toen in ieder geval nog Russische) Oekraïne werd geboren, schreef in het Hebreeuws – een van de omstandigheden die er voor hebben gezorgd dat hij lange tijd als een minor author is gezien. Want in Wenen, waar hij sinds 1912 woonde, waren maar weinigen deze taal machtig. Daar komt nog bij dat de boeken van Vogel eigenlijk weinig joods hebben in hun themakeuze. Dat gold al voor het in 1990 in Nederland vertaald verschenen Huwelijksleven uit 1930, waarvoor Een Weense roman enigszins als een voorstudie zou kunnen gelden.

Eigenlijk is er niet zo heel veel bekend over David Vogel. Hij lijkt, zoals vertaler Kees Meiling in het nawoord bij Huwelijksleven schrijft, een volstrekt geassimileerde jood te zijn geweest en hetzelfde geldt voor de hoofdpersoon in Huwelijksleven. Dat is een zekere Gurdweill, een man zonder een al te duidelijk plan in het leven, die een niet-joodse barones heeft gehuwd – een huwelijk als een hel. De hoofdpersoon in Een Weense romance, ‘Michael Rost’ – wat me geen joodse naam lijkt – heeft evenmin een doel in het leven. Hij streeft naar een prettig leven. Net als bij Gurdweill volgen we Rost nauwkeurig bij zijn wandelingen door Wenen – van koffiehuis naar koffiehuis, boemelend over de Ring, naar huis en dan daarna weer op stap, en een keer zelfs naar het bordeel.

Een Weense romance, door mij overigens in Duitse vertaling als Eine Wiener Romanze gelezen, ontleent zijn kracht vooral aan de trefzekere beschrijving, met name psychologisch. Zo heet het dat Rost zich voorneemt om zijn leven ‘voldaan en tegelijkertijd hongerig’ te leiden. Een breed scala aan personages wordt door Vogel neergezet: van gezeten burgerij tot anarchistisch angehauchte bohème.

Bepaald spectaculair munt Vogel uit in het beschrijven van seksuele situaties, met een kracht die weinigen gegeven is: het naar seks hunkerende lichaam van de al wat oudere hospita en de masturberende dochter.

Een erg gelukkig leven lijkt de auteur van dit kleine meesterwerk niet beschoren te zijn geweest. Na, vanwege zijn Russisch staatsburgerschap, tijdens de Eerste Wereldoorlog enige tijd in Oostenrijk gedetineerd te zijn geweest, beproefde hij in 1929 zijn geluk in Palestina, maar keerde na een jaartje terug naar Europa. Na een kort oponthoud in Berlijn nam hij in 1933 voor de nazistische machtsovername de wijk naar Frankrijk. Daar is hij in 1944 door de Gestapo opgepakt en datzelfde jaar in Auschwitz omgekomen. 

Dat tragisch einde, en het gegeven dat deze grote schrijver zich een onrustig leven lang met allerlei baantjes in leven moest houden en nauwelijks erkenning heeft ervaren, kleuren je leeservaring. Eens te meer besef je, hoe makkelijk talent en schoonheid door de raderen van de geschiedenis vermalen worden. De herontdekking van David Vogel is dan – ja wat? Een schrale troost? Een bewijs van rechtvaardigheid in de geschiedenis?

David Vogel. Eine Wiener Romanze. Aubau Verlag 2013.

De Nederlandse vertaling, wederom van Kees Meiling, verschijnt op 1 mei a.s. bij uitgeverij Atheneum – Polak & Van Gennep.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Blog op WordPress.com.

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: