Louter lege harde schijven

(7-1-2018)

Toen deze week mijn Yahoo-mail er mee op hield – tijdelijk gelukkig – en ik las dat alle Intel-processoren, in 80 procent van alle digitale apparaten, gevoelig zijn voor tenminste twee hacks, dacht ik even dat de visie van Enki Bilal waarheid was geworden: de complete ineenstorting van de digitale infrastructuur zonder welke onze wereld eigenlijk niet meer goed voorstelbaar is.

Het jongste album van Enki Bilal, Frans striptekenaar van Servische origine, heet Bug en gaat precies over zo’n ineenstorting. In het jaar 2040 blijken op een kwade dag opeens alle harde schijven gewist. Er is echter nog één mens, een zekere Obb, overigens lid van een expeditie op Mars, die blijkt de inhoud van alle harde schijven te kennen. Dat komt omdat zich in zijn organisme een mysterieuze parasiet heeft gevestigd, een soort tor, een bug dus.

Ik ben een groot bewonderaar van Bilal, van zijn tekenstijl, maar ook wel van zijn sombere kijk op de toekomst van de mensheid. Welke invalshoek hij ook kiest in zijn albums – nu technologie, maar eerder de opkomst van religieus fanatisme of de opkomst van dictaturen – steeds toont hij een wereld in verval. Steden zoals New York, of Parijs of Sarajevo zijn nog wel herkenbaar, maar het zijn veelal afbrokkelende geraamten: de technologische revolutie laat kennelijk weinig ruimte voor het onderhoud van publiek of particulier bezit van meer traditioneel karakter. 

Traditionele gevoelens bestaan nog wel: familie, liefde, seks. Als een soort overlevingsstrategieën. Alleen vrolijkheid is ver te zoeken. Technisch moge er dan van alles mogelijk zijn – men beweegt zich door de wereld voort in ruimteschepen en andere transportvoertuigen die meestal hun beste tijd gehad hebben – maar genieten van dit alles is er niet bij. Bilals wereld is een wreed universum van verval, dictatoriale heersers, en technologie. Al in de jaren negentig, toen velen nog geloofden in de global village die alles fijner, gezelliger en vrijer zou maken, wist Bilal al dat de vooruitgang dat niet zou brengen – zie bijvoorbeeld zijn Nikopol-trilogie.

Een steeds terugkerend element in Bilals werk  is de symbiose tussen techniek en levende wezens. Ook in Bug is dat een terugkerend thema. De bug, in de zin van tor, die het leeghalen van alle harde schijven op zijn geweten heeft, is weliswaar een levend wezen, maar tegelijkertijd ook een geheimzinnig ding met draadjes en chips. Obb heeft weet van de inhoud van alle harde schijven, en kan deze ook mondeling reproduceren, omdat de tor in zijn lichaam een niet nader omschreven biomassa verspreidt. Er is, net als elders in het werk van Bilal, sprake van geheimzinnige ziektes, en van bloedmooie vrouwen.

Omdat in de wereld van Bug alle digitale mogelijkheden wegvallen, grijpt de mensheid zoveel mogelijk terug op analoge voorzieningen. Zo verschijnt er een krant, Le Monde, waarin helaas wel opvalt dat door de digitalisering kennis van zaken, grammatica en spelling ernstig hebben geleden. Iedereen is er immers aan gewend geraakt dat je niet zelf hoeft te denken, kennis te vergaren, en te schrijven – dat wordt immers digitaal allemaal voor je gedaan. Ik ken wel mensen in het onderwijs die denken dat deze situatie eigenlijk niet meer zo ver weg is.

Wie wil weten hoe het afloopt in deze dystopie zal overigens nog enig geduld moeten oefenen. Het nu verschenen Bug is pas het eerste deel, het tweede staat voor 2019 op het programma. Het is sterk te hopen dat de werkelijkheid tegen die tijd niet Bilals visioen heeft ingehaald. De berichten deze week over Meltdown en Spectre die alle intel-chips bedreigen, doen het ergste vrezen.

Enki Bilal. Bug, tome 1. Casterman 2018. (Een Nederlandse versie is in aantocht)

Afbeeldingen uit Bug: boven het Parijse Île de la cité in de toekomst, onder de held, Obb. Helemaal onder een beeld uit de Nikopol-trilogie.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Blog op WordPress.com.

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: