In de geschiedenis van het antisemitisme was de Nazi-periode zonder twijfel het hoogtepunt. Antisemitisme - het woord dateert uit de tweede helft van de negentiende eeuw maar jodenhaat bestond al vele eeuwen eerder - werd in Hitlers Derde Rijk verbonden met een systematische uitroeiingscampagne, die niemand tegenwoordig meer openlijk wil verdedigen. De tijd is voorbij... Lees verder →
Nu ook in Frankrijk een verkiezingsoverwinning van een fascistoïde, extreem-rechtse partij dreigt, gaan de gedachten onwillekeurig terug naar een eerdere gelegenheid waarbij republikeinse, linkse krachten tegen zo'n overwinning front hebben gemaakt. Het Front Populaire van 1936, een verkiezingsverbond van Socialisten, Radicalen en Communisten, was zo'n methode van verdediging van de democratie. Dat Front leidde tot... Lees verder →
Het populisme kan de redding van de democratie betekenen. Dat is althans de opvatting van de Duitse historicus Jörg Baberowski (1961, hoogleraar Oost-Europese geschiedenis aan de Humboldt-universiteit in Berlijn) in zijn zojuist verschenen 'Am Volk vorbei'. Baberowski's stelling komt er kort gezegd op neer dat de democratie, historisch gezien, niet samenvalt met de liberale democratie,... Lees verder →
Nu Rusland de afgelopen jaren zo'n vreselijk en ondoordringbaar land is geworden, ligt het misschien voor de hand om nostalgische gevoelens te koesteren voor de oude, in 1991 opgeheven Sovjet-Unie. Het is ook niet zo heel moeilijk om dingen te vinden, waarin die Sovjet-Unie - althans na de dood van Stalin in 1953 - zich... Lees verder →
Een verschil tussen het huidige Rusland en de in 1991 opgeheven Sovjet-Unie is dat het Russische staatsburgers tegenwoordig niet meer verboden is hun land uit te reizen - even aangenomen dat ze geen overheidsdienaren met kennis van staatsgeheimen zijn natuurlijk. Wat dat betreft is het verhaal dat de historicus Andrej Kozovoj in 'Les exilés' over... Lees verder →
Nu Trumps Washington met Moskou heult en Russische politici Europa regelmatig met een aanval met kernwapens bedreigen, is het misschien moeilijk voor te stellen: er is een tijd geweest dat Russische troepen in Nederland als bevrijders werden ingehaald. Daarvoor moeten we terug naar 1813, toen Kozakken in dienst van de tsaar een einde maakten aan... Lees verder →
Sinds de leuke film 'The death of Stalin' van Armando Iannucci uit 2017, is de dood van Sovjet-leider in 1953 internationaal een bekend verhaal geworden. Toch zijn er eigenlijk maar twee schriftelijke bronnen van wat er gebeurd is tussen zaterdag 28 februari en 5 maart 1953, respectievelijk de laatste keer dat Stalin met enkele andere... Lees verder →
De laatste Nederlandse communist die ik gekend heb was Ab Harrewijn, een uit de CPN afkomstig Tweede kamerlid voor GroenLinks die helaas in 2002 op 47-jarige leeftijd aan een hersenbloeding is overleden. Harrewijn, een beminnelijke, iets te zwaarlijvige man met een groot sociaal gevoel, was merkwaardigerwijze ook - voor zover ik weet - de laatste... Lees verder →
Andries Sternheim (1890-1944) was in veel opzichten een 'selfmade man' en een autodidact - een van die indrukwekkende figuren die zichzelf dankzij de arbeidersbeweging aan het begin van de XXste eeuw vanuit het Amsterdamse proletariaat had weten op te werken tot een socialistisch geëngageerde intellectueel. Hij was opgeleid tot briljantslijper en kwam, zoals zo velen... Lees verder →
Voor wie het had meegemaakt, bleef het een goede herinnering: 'het internationale festival van jeugd en studenten' dat in 1957 plaatsvond in Moskou. Stalin was nog maar vier jaar dood en de benauwenis van zijn bloedige dictatuur was voorbij. Even leek het alsof de Sovjet-Unie een opener, vrijer en gastvrijer land zou worden waar de... Lees verder →
We'll always have Paris 