Over Jean-Paul Sartre (1905-1980) hoor je tegenwoordig nog maar zelden iets aardigs zeggen. Waar zijn vriendin Simone de Beauvoir (1908-1986) nog volop gewaardeerd wordt als feministe - met name vanwege haar nog steeds gelezen, baanbrekende studie 'Le deuxième sexe' (1949) - is de ster van Sartre goeddeels gedoofd. Zijn filosofische hoofdwerken, als 'L' être et... Lees verder →
Toen de vader van de historicus Nicolas Werth, Alexander Werth (1901-1969), na de Sovjet-inval in Tsjechoslowakije in 1968 begreep dat het nooit meer iets zou worden met 'een socialisme met een menselijk gezicht' in zijn geboorteland Rusland, stortte hij zich uit een raam en overleed. Het inzicht dat hij zich vergist had, toen hij als... Lees verder →
Vermoedelijk ben ik een van de weinige Nederlanders die kan zeggen dat hij de Loebjanka, het hoofdkwartier van de KGB (nu FSB) in Moskou, van binnen heeft gezien en het toch kan navertellen. Het was, als ik mij niet vergis, begin 1990. Ik was al drie jaar weg als Moskou-correspondent voor NRC Handelsblad en het... Lees verder →
Nu Rusland de afgelopen jaren zo'n vreselijk en ondoordringbaar land is geworden, ligt het misschien voor de hand om nostalgische gevoelens te koesteren voor de oude, in 1991 opgeheven Sovjet-Unie. Het is ook niet zo heel moeilijk om dingen te vinden, waarin die Sovjet-Unie - althans na de dood van Stalin in 1953 - zich... Lees verder →
Nu Trumps Washington met Moskou heult en Russische politici Europa regelmatig met een aanval met kernwapens bedreigen, is het misschien moeilijk voor te stellen: er is een tijd geweest dat Russische troepen in Nederland als bevrijders werden ingehaald. Daarvoor moeten we terug naar 1813, toen Kozakken in dienst van de tsaar een einde maakten aan... Lees verder →
De oorlog in Oekraïne, die al meer dan drie jaar gaande is, was vanaf het begin de bron van veel verkeerde inschattingen. Om te beginnen natuurlijk bij de instigator, de Russische president Vladimir Poetin: diens verwachting dat een paar dagen militaire actie genoeg waren om in Kyiv de wet te verzetten, bleek een ernstige misrekening.... Lees verder →
Het is een gevoel dat je aan het einde van de vakantie kunt hebben: heb ik wel genoeg genoten, elke dag? Razend snel immers went het gevoel, op vakantie te zijn, en vrij. Een soortgelijke spijt zou je kunnen voelen bij de herinnering aan het jaar 1989, en het gevoel dat in het bijzonder veel... Lees verder →
Meer dan een land is Rusland misschien een samenzwering. Alles draagt aan die indruk bij. De taal, die een buitenlander misschien wel nooit echt goed kan leren. De gewoonte om veel dingen, vooral als ze belangrijk zijn, niet uit te spreken omdat het niet aangaat dingen duidelijk te maken die dat toch al zouden moeten... Lees verder →
Sinds de leuke film 'The death of Stalin' van Armando Iannucci uit 2017, is de dood van Sovjet-leider in 1953 internationaal een bekend verhaal geworden. Toch zijn er eigenlijk maar twee schriftelijke bronnen van wat er gebeurd is tussen zaterdag 28 februari en 5 maart 1953, respectievelijk de laatste keer dat Stalin met enkele andere... Lees verder →
In Europa zijn de mensen nog nooit in de geschiedenis zó welvarend, gezond, hoogopgeleid en wat niet al geweest als nu. Maar voelen ze zich ook zo? Niet volgens de Franse filosoof Pascal Bruckner, die in zijn 'Je souffre donc je suis' uiteen zet hoe de ware held van onze dagen het slachtoffer is. Misschien... Lees verder →
